विष्णुप्रसाद पोखरेल

दमक/ एकपछि गर्दै नेपालमा कोरोना संक्रमण हुनेको संख्या बढ्दो रहेको छ । झापासंग सिमा जोडिएको मोरंगको विराटनगरमा पनि कोरोना संक्रमण देखिएको छ । प्रदेश १ मा कोरोना संक्रमण शुरु भएको निक्कै भइसकेको छ । यो समय भनेको अव पुर्ण रुपमा लकडाउन पालना गर्नु पर्ने अवस्था आएको छ ।

सामाजिक दुरी कायम राखेर ब्यवहार गरेन भने हामी जोखिममा रहन्छौ । पर्याप्त जाँच नभएको अवस्थामा अब एकले अर्कालाई शंका गरेर दुरी कायम राख्ने हो भने हामी सुरक्षित बन्न सक्छौ । सरकारले दिएको निर्देशन र सुरक्षाका लागि अपनाउन भनेका विधिहरुको पालना गरेको अवस्थामा बच्न सक्छौ । साच्चे भन्ने हो भने हामी नजिक नै कोरोना संक्रमणको सम्भवाना आइसकेको छ ।

किनकी हामीले सामाजिक दुरीको ख्याल गरेका छैनौ । सावधानी अपनाइहेका छैनौ । लकडाउन पालना गरिरहेका छैनौ । छरछिमेकमा आएका नयाँ मानिसहरुको बिषयमा स्थानीय सरकार तथा प्रहरीलाई जानकारी गराएका छैनौ । अनि हामी कसरी सुरक्षित बन्न सक्छौ ?

विश्व स्वास्थ्य संगठन र नेपालकै स्वास्थ्यकर्मीहरुले पनि नेपालमा कोरोना संक्रमणको दर अब अधिक बढ्ने चेतावनी दिदै आएकाछन् । धेरै नै होशियारी हुन भनिरहेकाछन् । तर हामी यसलाई सुनेको नसुने जस्तो गरिरहेका छौ । न निदाएको अवस्थामा पनि निदाएको जस्तो गरेका छौ ।

१, घरबाट बाहिर सार्वजनिक यातायात प्रयोग, भीडभाँडमा जाँदा वा मानिसहरुको समुह भएको कार्यस्थलमा जाँदा लाज नमानी पञ्जा तथा फेस मास्क अनिवार्य लगाऔं ।

२, एकपटक प्रयोग गरिसकेको फेस मास्क वा पञ्जा पुनः दोहर्याएर प्रयोग नगरौ वा दैनिक सफा÷परिवर्तन गरौ ।

३, घरभित्र कोठा वा भान्छाकोठा वा बाथरुममा रहेका पुराना टावेलहरु सबै हटाइ नयाँ प्रयोग गरौं । घरका सबै सदस्यले छुट्टाछट्टै टावेल प्रयोग गरौ तथा दैनिकरुपमा सफा राखौं ।

४, घरको झ्याल, ढोका खोल्दा वा बन्द गर्दा पञ्जाको प्रयोग गरौ वा खोली सकेपछि÷बन्द गरिसकेपछि ह्यान्डिल छोएको हात साबुन पानीले धोऔ वा ह्याण्ड स्यानिटाइजरको प्रयोग गरौं ।

५, ल्यापटप, मोवाइल, टेलिफोन, कलम, खेलौना वा अन्य नियमित प्रयोग हुने बस्तु सामग्री प्रयोग पश्चात साबुन पानीले तत्काल हात धोऔ वा ह्याण्ड स्यानिटाइजरको प्रयोग गरौं ।

६, घरका सबै सदस्यले आ–आफ्नै टुथब्रस, थाली÷प्लेट, चम्चा प्रयोग गरौं । नियमित प्रयोग हुने सामग्रीहरु सफा राखौं ।

७, सम्भव भएसम्म शाकाहारी भोजन ग्रहण गरौं। नसकिएमा माछा मासुजन्य बस्तु राम्रोसंग पकाएर मात्र खाने गरौं।

८, रोग नलागेको र घरमा पालिएको जीव जनावर बाहेक सकभर जीउँदो पशु वा पन्छी खरिद नगरौं। जीव जनावरहरु छोएपश्चात तत्काल साबुन पानीले हात धोऔ ।

९, घर वा कार्यस्थलका कोठाहरु गर्मीयाम भए हावा पास भएर सफा हावा बहने गरी खुला राखौं वा जाडोयाममा भए झ्याल ढोका बन्द गरेर कोठा न्यानौ राखौं । मानिसको आवतजावत भएमा समय समयमा झ्याल खुला राखौं।

१०, एक पटक प्रयोग भइसकेका भान्छाकोठाका सामग्रीहरु जस्तै चक्कु, चपिङ्गबोर्ड वा अन्य सामग्री राम्रो संग धोएर पुनः प्रयोग गरौं ।

११, खाना पकाउनु अघि वा खाना खानु अघि वा शौचालयको प्रयोग वा कुनै फोहर चीज छोए पश्चात साबुन पानीले राम्रोसंग हात धोऔं ।

१२, यदी कसैलाइ ज्वरो सहितको रुघाँखोकी लागेको छ भने घरभन्दा बाहिर यात्रामा नस्किऔं । घरमा छुट्टै आइसोलेसन रुममा राखी उपचार गरौं । बिरामीको स्याहार सुसार गर्दा बिशेष सतर्कता अपनाऔं। मास्क र ग्लोभको अनिवार्य प्रयोग गरौं ।

१३, दैनिक कम्तीमा ५ लिटरसम्म पानी पिऔं । सकभर काँचो खानेकुराहरु नखाऔ । शरिर सफा राखौं र सफा कपडा मात्र प्रयोग गरौं । यदी रुघाँखोकी, ज्वरोसंगै बान्ता भएमा, पखाला लागेमा र श्वास फेर्न गाह्रो भएमा तुरुन्त नजिकको अस्पताल लगिहालौं ।